Moiré Ne Demektir?

Moiré, iki veya daha fazla düzenli çizgi, nokta, tram ya da desen yapısının birbirleriyle etkileşmesi sonucunda ortaya çıkan istenmeyen görsel desendir.

Baskıda moiré çoğu zaman fotoğrafın veya grafik öğenin kendi doğal deseni değildir. Görüntünün tram yapısı ile başka bir periyodik desen birbirini etkilediğinde dalga, halka, kare, petek veya benzeri istenmeyen yapılar oluşabilir.

Özellikle renkli ofset baskıda farklı renklerin tram açıları doğru planlanmadığında moiré daha belirgin hâle gelebilir.

Moiré Nasıl Görünür?

Moiré Neden Oluşur?

Moiré’nin temel nedeni birbirine yakın sıklıktaki veya açıdaki düzenli desenlerin üst üste gelmesidir.

Baskıda bu durum özellikle:

• tram noktaları arasında,
• basılı bir fotoğraf yeniden tarandığında,
• kumaş ve dokulu yüzey fotoğraflarında,
• ince çizgili grafiklerde,
• ekran görüntülerinde

ortaya çıkabilir.

Tram Nedir?

Baskı makineleri fotoğraflardaki ton geçişlerini gerçek anlamda sonsuz tonlarla basmaz. Sürekli tonlu görüntüler küçük noktalara ayrılarak basılır.

Bu küçük nokta yapısına genel olarak tram denir.

Noktaların büyüklüğü veya yoğunluğu değiştikçe göz farklı açık ve koyu tonlar algılar.

Moiré ile Tram Arasındaki İlişki Nedir?

CMYK baskıda her renk kendi tram yapısına sahiptir. Bu tramların aynı açıyla basılması durumunda noktalar birbirleriyle istenmeyen biçimde etkileşebilir.

Bu nedenle klasik tram sistemlerinde renkler farklı açılarla yerleştirilir.

Tram Açısı Nedir?

Tram açısı, baskıdaki tram noktalarının belirli yönelimini ifade eder.

CMYK renkleri farklı açılarda tramlanarak renklerin birbirleriyle istenmeyen desen oluşturması azaltılmaya çalışılır.

Kullanılan açı değerleri baskı sistemi ve tram teknolojisine göre değişebilir.

Rosette Nedir?

Dört renkli baskıda doğru tram açıları kullanıldığında büyüteç altında küçük çiçek veya rozet biçimine benzeyen düzenli bir yapı görülebilir.

Bu yapı rosette olarak adlandırılır.

Rosette, kontrolsüz moiré’den farklı olarak dört renk tramının planlı biçimde birlikte çalışmasının sonucudur.

Basılı Bir Fotoğraf Yeniden Taranırsa Neden Moiré Oluşabilir?

Daha önce basılmış bir fotoğraf zaten tram noktalarından oluşmaktadır. Bu fotoğraf yeniden tarandığında tarayıcının piksel ızgarası mevcut tram deseniyle etkileşebilir.

Bu nedenle basılı kitaptan, gazeteden veya dergiden alınan görsellerde moiré sık görülebilir.

Basılı Kitaptan Alınan Fotoğraf Nasıl Kullanılmalıdır?

Mümkünse önce fotoğrafın orijinal dijital dosyası veya gerçek fotoğraf baskısı aranmalıdır.

Basılı yayından tarama zorunluysa tarama çözünürlüğü, descreen işlemi ve son görüntü boyutu dikkatle değerlendirilmelidir.

Descreen Nedir?

Descreen, daha önce basılmış bir görsel taranırken mevcut tram desenini azaltmaya yönelik uygulanan işlem veya filtredir.

Bazı profesyonel tarayıcılarda doğrudan descreen seçeneği bulunabilir. Görüntü düzenleme yazılımlarında da benzer amaçla çeşitli teknikler uygulanabilir.

Photoshop ile Moiré Azaltılabilir mi?

Bazı moiré sorunları görüntü işleme yoluyla azaltılabilir. Bunun için örneğin kontrollü bulanıklaştırma, yeniden örnekleme, frekans tabanlı düzenleme veya özel moiré azaltma yöntemleri kullanılabilir.

Ancak aşırı müdahale fotoğrafın gerçek detaylarını da yok edebilir.

Kumaş Fotoğraflarında Moiré Neden Oluşur?

Kumaşlarda bulunan ince ve düzenli iplik yapısı dijital kamera sensörünün piksel düzeniyle etkileşebilir.

Bu nedenle moiré yalnızca baskı sırasında değil, fotoğraf çekimi aşamasında da oluşabilir.

Özellikle:

• ince çizgili gömlekler,
• kareli kumaşlar,
• ince örgüler,
• ızgara yapılı yüzeyler

risklidir.

Ekran Fotoğrafında Moiré Neden Oluşur?

Bilgisayar monitörü veya televizyon ekranının fotoğrafı çekildiğinde ekranın piksel yapısı ile kameranın sensör piksel dizilimi birbirini etkileyebilir.

Bu nedenle ekranda görülen görüntünün fotoğrafını çekmek yerine mümkünse doğrudan ekran görüntüsü almak daha doğru olabilir.

Moiré Dijital Dosyada mı, Baskıda mı Oluşur?

Her iki durumda da oluşabilir.

Moiré ile Renk Kayması Aynı Şey midir?

Hayır. Bu iki baskı problemi birbirinden farklıdır.

Moiré ile Pikselizasyon Aynı Şey midir?

Hayır.

Pikselizasyon, görüntünün çözünürlüğünün yetersiz olması nedeniyle piksellerin görünür hâle gelmesidir.

Moiré ise iki düzenli desenin etkileşiminden oluşan yeni istenmeyen desendir.

Moiré ile Gürültü Aynı Şey midir?

Hayır. Dijital görüntü gürültüsü çoğunlukla rastlantısal tanecik veya renk bozulması biçimindedir.

Moiré ise çoğunlukla düzenli ve tekrar eden bir yapıya sahiptir.

Moiré Çocuk Kitaplarında Görülebilir mi?

Evet. Özellikle daha önce basılmış illüstrasyonların taranarak yeniden kullanılması durumunda moiré ortaya çıkabilir.

Eski çocuk kitaplarının yeniden basımlarında orijinal çizim veya yüksek kaliteli dijital kaynak bulunamıyorsa bu konu özellikle önem kazanır.

Eski Kitapların Yeni Baskılarında Moiré Riski Neden Yüksektir?

Eski yayınların özgün film, fotoğraf veya çizim dosyaları zaman içinde kaybolmuş olabilir.

Bu durumda mevcut basılı kitaptan tarama yapılması gerekebilir. Ancak basılı sayfada zaten tram bulunduğundan yeni baskıya hazırlanan dosyada moiré riski artar.

Bu nedenle eski kitapların yeniden yayına hazırlanmasında görsel restorasyon ayrı bir çalışma gerektirebilir.

Moiré Siyah-Beyaz Görsellerde de Olur mu?

Evet. Moiré yalnızca dört renkli CMYK baskıya özgü değildir.

Tarama, çizgi desenleri veya düzenli tram yapıların çakışması siyah-beyaz görüntülerde de moiré oluşturabilir.

Gazete Taramalarında Moiré Neden Çok Görülür?

Gazete baskısı belirgin tram yapısına sahip olabilir. Gazete sayfası tarandığında bu tram noktaları tarayıcı çözünürlüğüyle etkileşerek güçlü desenler oluşturabilir.

Ayrıca düşük kaliteli gazete kâğıdı ve baskı koşulları görüntü restorasyonunu zorlaştırabilir.

Tram Sıklığı Nedir?

Tram sıklığı, belirli bir uzunluk içerisinde bulunan tram çizgisi veya nokta dizisinin yoğunluğunu ifade eden teknik kavramdır.

Baskı sektöründe farklı ölçüm sistemleri kullanılabilir. Örneğin LPI — Lines Per Inch terimiyle karşılaşılabilir.

Daha yüksek tram sıklığı teorik olarak daha ince detay sağlayabilir; ancak kullanılacak kâğıt ve baskı sistemi buna uygun olmalıdır.

Yüksek Tram Her Zaman Daha Kaliteli midir?

Hayır. Çok ince tram kullanmak yalnızca makinenin değil, kâğıdın ve mürekkebin de bu detayı taşıyabilmesini gerektirir.

Emici ve kaba yüzeyli bir kâğıtta çok ince tram tercih edilmesi beklenen kaliteyi sağlamayabilir.

FM Tram Nedir?

Geleneksel tram sistemlerinde noktaların düzenli aralık ve açılarla yerleştiği yöntemlere karşılık, bazı modern sistemlerde noktaların dağılımını farklı biçimde yöneten FM veya stochastic screening yöntemleri kullanılabilir.

Bu sistemlerde klasik tram açısı kaynaklı bazı sorunlar farklı şekilde yönetilebilir.

Moiré Baskı Provasında Görülebilir mi?

Evet. Baskı provası veya doğru hazırlanmış dijital proof, bazı moiré sorunlarının seri üretim öncesinde fark edilmesine yardımcı olabilir.

Ancak ekrandaki görüntü her zaman nihai baskının tram davranışını eksiksiz göstermez.

Moiré Baskı Hatası mıdır?

Duruma bağlıdır.

Moiré dijital dosyanın kendisinde bulunuyorsa problem baskıdan önce oluşmuş olabilir. Dosya temiz olduğu hâlde baskıdaki tram planlaması nedeniyle ortaya çıkıyorsa baskı öncesi veya üretim süreci incelenmelidir.

Bu nedenle hatanın kaynağı belirlenmeden doğrudan matbaaya veya tasarımcıya yüklenmesi doğru değildir.

Moiré Fark Edildiğinde Ne Yapılmalıdır?

1. Önce dijital PDF kontrol edilir.
2. Orijinal görsel ayrıca incelenir.
3. Moiré PDF’de varsa kaynak dosyaya dönülür.
4. Görsel daha önce basılmış bir materyalden tarandıysa bu bilgi not edilir.
5. Gerekirse descreen veya görsel restorasyonu yapılır.
6. Baskı separasyonları kontrol edilir.
7. Matbaanın tram sistemi ve açıları değerlendirilir.
8. Yeni prova alınır.

Moiré Nasıl Önlenir?

Moiré Kontrol Listesi

• Görsel daha önce basılmış bir kaynaktan mı tarandı?
• Orijinal dijital dosya bulunabilir mi?
• Moiré ekranda da görünüyor mu?
• PDF’de görünmeyip yalnızca basılı üründe mi oluşuyor?
• İnce çizgili veya düzenli desenli alan var mı?
• Tram açıları kontrol edildi mi?
• Spot renk kullanılıyor mu?
• Tarama sırasında descreen uygulandı mı?
• Baskı provası alındı mı?
• Kullanılan kâğıt tram sistemine uygun mu?

Yazar Moiré Sorununu Nasıl Fark Edebilir?

Yazar yeni basılmış kitabındaki fotoğraf veya görsellerde daha önce olmayan düzenli dalga, petek veya çizgisel desenler fark ederse bunu yayınevine bildirebilir.

Sorunun kaynağını belirlemek için dijital dosya ve basılı ürün yan yana karşılaştırılmalıdır.

Moiré ile Renk Ayrımı Arasındaki İlişki Nedir?

Renk ayrımı sırasında her CMYK kanalının baskı yapısı hazırlanır. Klasik tram sisteminde bu renklerin açıları birbirleriyle uyumlu değilse moiré ortaya çıkabilir.

Bu nedenle renk ayrımı yalnızca renklerin kanallara bölünmesi değil, bu kanalların baskıda birlikte nasıl davranacağının da yönetilmesidir.