Akademik Yayın Nedir?
Akademik yayın; bilimsel bilgi üretmek, mevcut bilgiyi geliştirmek, araştırma sonuçlarını paylaşmak, tartışmak, belgelemek veya öğretmek amacıyla hazırlanan yayınların genel adıdır.
Akademik yayın kavramı yalnızca bilimsel makaleleri kapsamaz. Akademik kitap, monografi, tez, bildiri, araştırma raporu, ders kitabı, hakemli dergi makalesi, kitap bölümü ve bilimsel derleme gibi farklı yayın türleri de akademik yayın kapsamında değerlendirilebilir.
Bu yayınları diğer kitap ve metinlerden ayıran temel özellik; ileri sürülen bilgilerin mümkün olduğunca kaynaklarla desteklenmesi, yönteminin açıklanması, denetlenebilir olması ve akademik yazım kurallarına uygun biçimde sunulmasıdır.
Akademik Yayının Temel Amacı Nedir?
Akademik yayınların temel amacı yalnızca bilgi vermek değildir. Bilimsel veya akademik bir çalışma; mevcut bilgi birikimine katkı sunmayı, belirli bir problemi incelemeyi, yeni veriler ortaya koymayı, mevcut görüşleri karşılaştırmayı veya belirli bir konuda sistematik bilgi üretmeyi amaçlayabilir.
Bu nedenle akademik yayınlarda kişisel kanaat ile bilimsel olarak temellendirilen görüş birbirinden ayrılmalıdır. Yazarın ortaya koyduğu iddiaların hangi araştırmaya, kaynağa, veriye veya yönteme dayandığının okuyucu tarafından görülebilmesi beklenir.
Akademik Yayın Türleri Nelerdir?
Akademik yayıncılık çok sayıda farklı eser türünü kapsar. Her yayın türünün amacı, yapısı ve değerlendirme yöntemi birbirinden farklı olabilir.
Akademik Kitap
Belirli bir bilimsel alanı, araştırma konusunu veya düşünsel problemi sistematik biçimde ele alan kapsamlı kitaplardır.
Monografi
Belirli bir konu, kişi, dönem, olay veya problem üzerine yoğunlaşan ayrıntılı ve özgün akademik çalışmadır.
Bilimsel Makale
Bir araştırmanın yöntemini, bulgularını ve sonuçlarını belirli akademik kurallara göre sunan bilimsel yazıdır.
Tez
Lisansüstü eğitim kapsamında hazırlanan yüksek lisans, doktora veya uzmanlık çalışmalarını kapsar.
Bildiri
Kongre, sempozyum veya bilimsel toplantılarda sunulmak üzere hazırlanan akademik çalışmadır.
Ders Kitabı
Bir akademik disiplinin konularını öğretim amacıyla sistematik biçimde açıklayan yayınlardır.
Akademik Kitap Nedir?
Akademik kitap, belirli bir bilim veya uzmanlık alanındaki bilgiyi sistematik biçimde ele alan ve çoğunlukla akademisyenler, araştırmacılar, öğrenciler veya ilgili alanın profesyonelleri için hazırlanan kitaptır.
Bir kitabın akademik nitelik taşıması yalnızca yazarının akademisyen olmasıyla belirlenmez. Eserin kaynak kullanımı, yöntemi, kavramsal çerçevesi, akademik tutarlılığı, özgün katkısı ve yayın biçimi birlikte değerlendirilir.
Akademik Kitapların Temel Özellikleri
Akademik Yayınlarda Kaynak Gösterme Neden Önemlidir?
Kaynak göstermek yalnızca biçimsel bir zorunluluk değildir. Akademik yayıncılığın temel ilkelerinden biridir.
Bir düşüncenin, verinin, tablonun, doğrudan alıntının veya başka bir araştırmacıya ait görüşün kaynağının belirtilmesi; hem okuyucunun bilgiyi doğrulayabilmesini sağlar hem de fikrî emeğin sahibinin belirtilmesine yardımcı olur.
Akademik Kaynak Gösterme Sistemleri
Akademik eserlerde kullanılabilecek tek bir kaynak gösterme sistemi yoktur. Alanlara, üniversitelere, dergilere ve yayınevlerine göre farklı sistemler tercih edilebilir.
APASosyal bilimlerde yaygın biçimde kullanılır.
ChicagoÖzellikle tarih ve beşerî bilimlerde sık kullanılabilir.
MLADil, edebiyat ve beşerî bilimler alanlarında yaygındır.
VancouverTıp ve sağlık bilimleri alanında sık görülür.
Burada en önemli noktalardan biri, seçilen sistemin kitabın tamamında tutarlı biçimde uygulanmasıdır. Bir bölümde APA, başka bir bölümde farklı bir kaynak gösterme sisteminin kullanılması profesyonel akademik yayıncılık açısından önemli bir sorundur.
Hakemli Akademik Yayın Nedir?
Hakemli akademik yayın, yayımlanmadan önce ilgili alanda uzman kişiler tarafından bilimsel yöntem, içerik, kaynak kullanımı, özgünlük, tutarlılık ve akademik yeterlilik bakımından değerlendirilen çalışmadır.
Hakemlik sistemi özellikle bilimsel dergilerde yaygın olmakla birlikte, akademik kitaplar ve kitap bölümleri için de hakem değerlendirmesi uygulanabilir.
Hakemler çalışmanın yayımlanmasını doğrudan kabul edebilir, değişiklik isteyebilir veya eserin bilimsel açıdan yayıma uygun olmadığı görüşünü bildirebilir.
Hakem Değerlendirmesinde Nelere Bakılır?
- Çalışmanın bilimsel veya akademik bir probleme dayanıp dayanmadığı,
- Konunun özgünlüğü ve alana katkısı,
- Kullanılan yöntemin uygunluğu,
- Kaynakların yeterliliği ve güncelliği,
- İddialarla sonuçlar arasındaki tutarlılık,
- Etik ilkelere uygunluk,
- Akademik dil ve anlatım yeterliliği,
- Tablo, grafik ve verilerin doğru kullanımı,
- Atıf ve kaynakça sisteminin düzeni.
Tez ile Akademik Kitap Aynı Şey midir?
Hayır. Bir yüksek lisans veya doktora tezinin akademik nitelikte olması, onun hiçbir değişiklik yapılmadan kitap olarak yayımlanabileceği anlamına gelmez.
Tez, öncelikle bir akademik derece için hazırlanır. Akademik kitap ise okuyucuya ulaşmak üzere yayımlanan bağımsız bir eserdir. Bu nedenle tezden kitap hazırlanırken metnin yeniden yapılandırılması gerekebilir.
Tez Kitaba Dönüştürülürken Neler Yapılmalıdır?
- Kitabın hedef okuyucusu yeniden belirlenmelidir.
- Tez dili daha okunabilir bir kitap diline dönüştürülmelidir.
- Gereksiz tekrarlar çıkarılmalıdır.
- Literatür bölümü gerekiyorsa yeniden yapılandırılmalıdır.
- Güncelliğini yitirmiş kaynaklar gözden geçirilmelidir.
- Başlık ve bölüm yapısı kitap mantığına göre yeniden oluşturulmalıdır.
- Tablo ve görseller baskı kalitesine uygun hâle getirilmelidir.
- Atıf ve kaynakça eşleşmesi yeniden kontrol edilmelidir.
Akademik Yayınlarda İntihal Nedir?
İntihal, başkasına ait düşünce, ifade, veri veya çalışmanın uygun biçimde kaynak gösterilmeden kullanılmasıdır.
İntihal yalnızca uzun bir metnin aynen kopyalanması anlamına gelmez. Kaynak göstermeden fikir aktarmak, başka bir çalışmanın yapısını önemli ölçüde kullanmak, çeviri yoluyla kaynak gizlemek veya uygun atıf vermeden tablo ve görsel kullanmak da akademik etik açısından sorun oluşturabilir.
Akademik Yayın ile Popüler Bilim Yayını Arasındaki Fark Nedir?
Her bilimsel konulu kitap akademik yayın değildir. Popüler bilim kitapları bilimsel bilgiyi geniş okuyucu kitlesine anlaşılır bir dille aktarmayı amaçlayabilir.
Akademik yayınlarda ise kaynaklandırma, yöntem, alan terminolojisi, akademik tartışma ve bilimsel denetlenebilirlik genellikle daha belirgindir.
Akademik Bir Kitabın Yayın Süreci
1
Dosyanın hazırlanmasıMetin, kaynaklar, tablolar ve görseller tamamlanır.
2
Akademik ve editöryal kontrolDil, yapı, kaynak sistemi ve tutarlılık incelenir.
3
Hakem süreciGerekiyorsa çalışma alan uzmanlarına değerlendirilmek üzere gönderilir.
4
Düzeltme ve son kontrolHakem ve editör değerlendirmelerine göre gerekli düzenlemeler yapılır.
5
MizanpajDipnotlar, tablolar, kaynakça ve sayfa yapısı profesyonel biçimde düzenlenir.
6
ISBN, baskı ve yayınKitap teknik ve resmî yayın süreçleri tamamlanarak okurla buluşturulur.
Akademik Yayınlarda En Sık Yapılan Hatalar
×Kitabın farklı bölümlerinde farklı kaynak gösterme sistemleri kullanmak.
×Metin içi atıflarla kaynakça arasında eşleşme bulunmaması.
×Tez metnini editöryal düzenleme yapmadan doğrudan kitaplaştırmak.
×İntihal kontrolünü yayımdan sonraya bırakmak.
×Başka yayınlardan alınan tablo ve görsellerin kaynak veya izin durumunu kontrol etmemek.
×Kaynakçada yer alan eserleri metinde hiç kullanmamak veya kullanılan kaynakları kaynakçaya eklememek.
×Dipnot biçimlerini kitap boyunca tutarsız kullanmak.
×Akademik kitabı yalnızca Word dosyasını basmak olarak görmek.
Profesyonel İpucu
Akademik kitabın son kontrolü yapılırken yalnızca yazım hatalarına bakılmamalıdır. Metin içi atıf–kaynakça eşleşmesi, dipnot numaraları, tablo ve şekil numaralandırması, kaynak biçimleri, başlık hiyerarşisi, sayfa referansları ve dizin ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
Özellikle çok yazarlı akademik kitaplarda bütün bölümlerin aynı kaynaklandırma ve biçimlendirme standardına getirilmesi kitabın profesyonel niteliğini önemli ölçüde artırır.
AKDOĞAN YAYINEVİ
Akademik Kitabınızı Yayıma Hazırlıyorsanız Bunları da Okuyun
Dosya hazırlığından yayınevine başvuruya, ISBN ve bandrolden baskıya kadar yayın sürecini ayrıntılı öğrenmek için ilgili yayıncılık rehberlerimizi inceleyebilirsiniz.
Kitap Bastırma Rehberi
Dosyanın hazırlanmasından kitabın raflara ulaşmasına kadar yayın sürecini bütün olarak inceleyin.
Rehberi Oku →
Yayınevine Dosya Göndermeden Önce 15 Kontrol
Kitap dosyanızı yayınevine göndermeden önce yapılması gereken temel kontrolleri gözden geçirin.
Kontrol Listesini Aç →
Kendi Kitabımı Bastırmak İstiyorum
Editörlük, mizanpaj, ISBN, bandrol, baskı ve satış aşamalarının nasıl ilerlediğini öğrenin.
Adım Adım İncele →
Yayıncılık Rehberi Merkezi
Kitap bastırma, dosya hazırlama, ISBN, bandrol, telif ve yayıncılık üzerine tüm rehberlere ulaşın.
Tüm Rehberleri Gör →
Akademik Yayın Hakkında Sık Sorulan Sorular
Her akademik kitap hakemli midir?
Hayır. Akademik nitelikte bir kitabın mutlaka hakem değerlendirmesinden geçmiş olması gerekmez. Ancak bazı yayınevleri, kurumlar ve akademik değerlendirme sistemleri hakemli yayın şartı arayabilir.
Tez kitap olarak yayımlanabilir mi?
Evet. Ancak tez metninin doğrudan basılması yerine kitap formatına ve hedef okuyucuya göre editöryal olarak yeniden düzenlenmesi önerilir.
Akademik kitapta kaynakça zorunlu mudur?
Çalışmanın niteliğine bağlı olmakla birlikte kaynak kullanan akademik eserlerde kaynakça temel bölümlerden biridir.
Akademik kitapta ISBN olur mu?
Kitap olarak yayımlanan akademik eserler diğer kitaplar gibi ISBN ile yayımlanabilir.
Akademik kitapta dipnot kullanmak zorunlu mudur?
Hayır. Kullanılan kaynak gösterme sistemine göre dipnot, sonnot veya metin içi atıf sistemi tercih edilebilir.