Akademik Yayıncılık Nedir?
Akademik yayıncılık; bilimsel araştırma, akademik bilgi ve uzmanlık çalışmalarının belirli bilimsel, etik, editöryal ve teknik standartlara göre hazırlanarak kitap, dergi, makale, monografi, bildiri, ders kitabı veya benzeri yayınlar aracılığıyla okuyucuya ulaştırılması sürecidir.
Akademik yayıncılık yalnızca bir bilimsel metnin basılması anlamına gelmez. Bir çalışmanın bilimsel niteliğinin korunması, kaynaklarının kontrol edilmesi, akademik yazım standartlarına uygun hâle getirilmesi, gerektiğinde hakem değerlendirmesinden geçirilmesi ve profesyonel biçimde yayımlanması bu sürecin temel parçalarıdır.
Akademik Yayıncılık Ne Yapar?
Akademik yayıncılığın temel görevi, bilimsel veya akademik nitelikteki bir çalışmayı yalnızca çoğaltmak değil; eseri yayın standartlarına uygun, güvenilir, erişilebilir ve kullanılabilir bir yayın hâline getirmektir.
Bu nedenle akademik yayıncılıkta editörlük, kaynak kontrolü, hakemlik, etik değerlendirme, mizanpaj, dizin, tablo ve şekillerin düzenlenmesi, ISBN işlemleri, baskı ve dağıtım gibi birçok aşama birlikte yürütülebilir.
i
Akademik Yayıncılığın Kapsamına Hangi Yayınlar Girer?
Akademik yayıncılık yalnızca üniversiteler tarafından yayımlanan kitaplardan veya hakemli dergilerden oluşmaz. Akademik niteliği ve hedef kitlesi uygun olan çok sayıda yayın türü bu alanın kapsamına girebilir.
01
Akademik Kitap
Bir bilim veya uzmanlık alanını sistematik biçimde ele alan kapsamlı çalışmalardır.
02
Monografi
Belirli bir konu, kişi, dönem veya problem üzerine yoğunlaşan ayrıntılı araştırmalardır.
03
Bilimsel Makale
Araştırma bulgularını ve akademik tartışmayı belirli bir yöntemle sunan çalışmalardır.
04
Akademik Ders Kitabı
Üniversite veya uzmanlık eğitiminde kullanılmak üzere hazırlanan öğretici yayınlardır.
05
Bildiri ve Sempozyum Kitabı
Bilimsel toplantılarda sunulan çalışmaların bir araya getirildiği yayınlardır.
06
Derleme Akademik Kitap
Birden fazla uzmanın belirli bir konu çevresinde hazırladığı bölümlerden oluşur.
Akademik Yayıncılık Süreci Nasıl İşler?
Akademik bir dosyanın yayın süreci, eserin türüne ve yayınevinin yayın politikasına göre değişebilir. Ancak profesyonel bir akademik yayın süreci genellikle aşağıdaki temel aşamalardan oluşur.
Dosyanın Yayınevine Ulaştırılması
Yazar veya editör tarafından tamamlanan akademik çalışma, değerlendirilmek üzere yayınevine gönderilir.
Ön Editöryal Değerlendirme
Konu, hedef kitle, akademik yapı, kaynak kullanımı ve yayın programına uygunluk açısından ilk inceleme yapılır.
Bilimsel veya Hakem Değerlendirmesi
Gerektiğinde çalışma alan uzmanlarına gönderilir ve bilimsel yeterliliği bağımsız biçimde değerlendirilir.
Akademik Editörlük
Kaynaklandırma, terminoloji, bölüm düzeni, akademik anlatım ve tutarlılık açısından gerekli düzeltmeler yapılır.
Redaksiyon ve Son Okuma
Yazım, noktalama, ifade bozuklukları, çapraz referanslar ve biçimsel tutarsızlıklar kontrol edilir.
Mizanpaj ve Teknik Hazırlık
Sayfa düzeni, dipnotlar, tablolar, şekiller, kaynakça, dizin ve diğer akademik unsurlar yayın formatına uygun hâle getirilir.
ISBN, Bandrol ve Baskı
Yayının türüne göre gerekli resmî ve teknik işlemler tamamlanarak eser basım veya dijital yayın aşamasına geçirilir.
Dağıtım ve Erişim
Yayın, hedef kitlesine fiziksel veya dijital kanallar aracılığıyla ulaştırılır.
Akademik Yayıncılıkta Hakemlik Nedir?
Hakemlik, akademik bir çalışmanın yayımlanmadan önce ilgili bilim veya uzmanlık alanındaki kişiler tarafından değerlendirilmesidir. Amaç, çalışmanın bilimsel yöntem, özgünlük, kaynak kullanımı, tutarlılık ve alana katkı bakımından yeterli olup olmadığının incelenmesidir.
Hakem değerlendirmesi sonucunda çalışma doğrudan kabul edilebilir, yazardan düzeltme istenebilir veya yayına uygun bulunmayabilir.
KabulÇalışma mevcut hâliyle yayıma uygun bulunur.
DüzeltmeBelirli bilimsel veya biçimsel değişiklikler istenir.
RetÇalışma mevcut hâliyle yayıma uygun bulunmaz.
Her Akademik Kitap Hakemli Olmak Zorunda mıdır?
Hayır. Akademik yayın ile hakemli akademik yayın aynı kavram değildir.
Akademik niteliğe sahip bir kitap hakem değerlendirmesinden geçmeden de yayımlanabilir. Bununla birlikte üniversiteler, akademik teşvik sistemleri, doçentlik başvuruları veya belirli kurumsal değerlendirmeler açısından yayının hakemli olup olmadığı ayrıca önem taşıyabilir.
Akademik Yayıncılıkta Etik Neden Önemlidir?
Akademik yayıncılığın güvenilirliği yalnızca bilginin doğru olmasına değil, bilginin nasıl üretildiğine, kimden alındığının belirtilmesine ve araştırma sürecinin etik kurallara uygun yürütülmesine de bağlıdır.
Akademik etik; intihalden veri manipülasyonuna, izinsiz görsel kullanımından yazar sıralamasına kadar çok geniş bir alanı kapsar.
İntihalBaşkasına ait fikir veya ifadeyi uygun kaynak göstermeden kullanmak.
Veri ManipülasyonuAraştırma sonuçlarını gerçekte olmadığı biçimde değiştirmek veya sunmak.
Çifte YayınAynı çalışmayı gerekli açıklama yapılmadan birden fazla yayın olarak sunmak.
Haksız YazarlıkÇalışmaya akademik katkı sunmayan kişileri yazar olarak göstermek.
Kaynak GizlemeYararlanılan temel kaynakları bilinçli biçimde belirtmemek.
İzinsiz KullanımTelif korumasındaki görsel, tablo veya materyalleri izinsiz kullanmak.
Akademik Yayıncılıkta Kaynakça ve Atıf Sistemi
Kaynak gösterme sistemi akademik yayının temel bileşenlerinden biridir. Ancak akademik yayıncılıkta sorun yalnızca kaynakçanın bulunup bulunmaması değildir.
Metin içindeki atıflar, dipnotlar ve kaynakça birbirleriyle tam olarak eşleşmelidir. Metinde kullanılan bir kaynak kaynakçada bulunmalı; kaynakçada yer verilen bir eserin de çalışmada hangi amaçla kullanıldığı anlaşılabilmelidir.
Kullanılacak sistem eserin alanına, kurumun kurallarına veya yayınevinin yayın politikasına göre belirlenebilir. En önemli ilke, seçilen sistemin eser boyunca tutarlı biçimde uygulanmasıdır.
Tez Akademik Kitaba Nasıl Dönüştürülür?
Akademik yayıncılıkta sık karşılaşılan dosyalardan biri yüksek lisans veya doktora tezleridir. Ancak bir tezin tamamlanmış olması, metnin doğrudan kitap olarak yayıma hazır olduğu anlamına gelmez.
Tez belirli bir jüri ve akademik değerlendirme sistemi için hazırlanırken, kitap daha geniş bir okuyucu kitlesine hitap eder. Bu nedenle tezden kitap hazırlanırken metnin yeniden ele alınması gerekir.
- Tezin başlığı kitap için yeniden değerlendirilebilir.
- Jüriye yönelik açıklamalar çıkarılabilir.
- Gereksiz literatür tekrarları azaltılabilir.
- Eski kaynaklar güncellenebilir.
- Bölüm yapısı daha okunabilir hâle getirilebilir.
- Tablo ve şekiller yeniden düzenlenebilir.
- Akademik anlatım kitap okuyucusuna göre sadeleştirilebilir.
- Kaynakça ve atıflar baştan sona kontrol edilmelidir.
Akademik Yayınevi Nedir?
Akademik yayınevi, yayın programının tamamını veya önemli bir bölümünü akademik ve bilimsel eserlere ayıran yayınevidir.
Akademik yayınevleri; üniversite öğretim üyeleri, araştırmacılar, uzmanlar, lisansüstü öğrenciler ve bilimsel kurumlarla çalışabilir. Ancak bir yayınevinin akademik yayın yapması için mutlaka bir üniversiteye bağlı olması gerekmez. Özel yayınevleri de akademik yayıncılık yapabilir.
Üniversite Yayınevi ile Özel Akademik Yayınevi Arasındaki Fark
Akademik Yayıncılıkta Sık Yapılan Hatalar
01Tez dosyasını hiçbir editöryal değişiklik yapmadan doğrudan kitaplaştırmak.
02Metin içi atıflarla kaynakçayı karşılaştırmadan baskıya geçmek.
03Kitabın farklı bölümlerinde farklı kaynak gösterme sistemleri kullanmak.
04İntihal ve benzerlik kontrolünü yayın sürecinin sonuna bırakmak.
05Tablo, grafik ve görsellerin kaynak ve kullanım izinlerini kontrol etmemek.
06Çok yazarlı kitaplarda bütün bölümlere ortak bir editöryal standart uygulamamak.
07Hakem raporlarıyla yapılan düzeltmelerin kayıtlarını tutmamak.
08Akademik kitabın yalnızca bilimsel içeriğine odaklanıp mizanpaj ve okunabilirliği ihmal etmek.
Profesyonel İpucu
Akademik bir kitabın baskı öncesi son kontrolü yalnızca yazım yanlışlarından oluşmamalıdır. Atıf-kaynakça eşleşmesi, dipnotlar, tablo ve şekil numaraları, çapraz referanslar, bölüm başlıkları, yazar bilgileri, kaynak stilleri, dizin ve telif gerektiren materyaller ayrı kontrol başlıkları hâlinde incelenmelidir.
Özellikle çok yazarlı akademik kitaplarda bütün bölümlerin tek bir editöryal standarda dönüştürülmesi, yayın kalitesinin en önemli göstergelerinden biridir.
AKDOĞAN YAYINEVİ • YAYINCILIK REHBERİ
Akademik Kitabınızı Yayıma Hazırlıyorsanız Bunları da Okuyun
Dosya hazırlığından yayınevine başvuruya, editörlükten ISBN ve baskıya kadar yayın sürecinin diğer önemli aşamalarını rehberlerimizden inceleyebilirsiniz.
ANA REHBER
Kitap Bastırma Rehberi
Kitap dosyasının hazırlanmasından baskı, dağıtım ve raf sürecine kadar yayıncılığın bütün aşamalarını tek rehberde inceleyin.
Rehberi incele →
DOSYA HAZIRLIĞI
Yayınevine Dosya Göndermeden Önce 15 Kontrol
Akademik veya genel yayın dosyanızı yayınevine göndermeden önce mutlaka kontrol edilmesi gereken noktaları gözden geçirin.
Kontrol listesini aç →
BAŞLANGIÇ
Kendi Kitabımı Bastırmak İstiyorum
Editörlük, mizanpaj, ISBN, bandrol, baskı ve yayın sürecine nereden başlanması gerektiğini adım adım öğrenin.
Adım adım oku →
YAYINCILIK BİLGİ MERKEZİ
Tüm Yayıncılık Rehberleri
ISBN, bandrol, editörlük, dosya gönderimi, baskı, telif ve kitap yayınlama üzerine hazırlanan bütün rehberlere ulaşın.
Tüm rehberleri gör →
AKADEMİK KİTABINIZ İÇİN BİZE ULAŞIN
Akademik Dosyanızı Kitaba Dönüştürmek mi İstiyorsunuz?
Akademik kitap, tezden kitap, editörlük, mizanpaj, ISBN, bandrol, baskı ve yayın süreci hakkında bilgi almak için Akdoğan Yayınevi ile WhatsApp üzerinden iletişime geçebilirsiniz.
Dosyanızın konusu, yaklaşık sayfa sayısı ve yayın beklentinizi mesajınızda belirtmeniz değerlendirme sürecini kolaylaştırır.
SIK SORULAN SORULAR
Akademik Yayıncılık Hakkında Merak Edilenler
Akademik yayıncılık nedir?
Bilimsel ve akademik çalışmaların belirli bilimsel, etik, editöryal ve teknik standartlara göre hazırlanıp yayımlanması sürecidir.
Her akademik kitap hakemli midir?
Hayır. Akademik bir kitap hakem değerlendirmesinden geçmeden de yayımlanabilir. Hakemli yayın, ayrıca belirli bir bilimsel değerlendirme sürecinden geçmiş yayını ifade eder.
Doktora veya yüksek lisans tezi kitap olarak yayımlanabilir mi?
Evet. Ancak tezin doğrudan basılması yerine kitap okuruna uygun biçimde editöryal olarak yeniden yapılandırılması önerilir.
Akademik kitap için ISBN alınır mı?
Evet. Kitap olarak yayımlanan akademik çalışmalar ISBN ile yayımlanabilir.
Akademik kitapta kaynakça bulunması gerekir mi?
Kaynak kullanılan akademik çalışmalarda kaynakça temel unsurlardan biridir. Metin içi atıflar ile kaynakça arasında eksiksiz eşleşme bulunmalıdır.
Akademik kitap basımı için yayınevine nasıl başvurulur?
Tamamlanmış veya yayıma yakın dosya, yazar bilgileri ve kısa eser tanıtımıyla birlikte yayınevine gönderilebilir. Dosyanın ön değerlendirmesinden sonra yayın sürecinin ayrıntıları belirlenir.
