Ancient Antioch: From the Seleucid Era to the Islamic Conquest
Antakya, antik çağın en önemli kentleri arasında yer aldı. Selevkos krallarının ana ikametgahı ve Roma’nın Suriye eyaletinin başkentiydi. Geç antik çağda kent, dünyanın en büyük ekonomik, politik ve dini merkezlerinden birine dönüştü. Bu nedenle, kentin önemli ölçüde akademik ilgi çekmesi şaşırtıcı değildir. Bununla birlikte, Antakya resmimiz hala oldukça çarpıktır. Bunun nedeni, şehrin tarihini ve kültürünü analiz etme girişimlerinin çoğunun neredeyse yalnızca Libanius ve diğer geç antik kaynaklar tarafından sağlanan çok zengin ama aynı zamanda çok taraflı edebi kanıtlara dayanmasıdır. Dahası, geç antik dönem Antakya’sına ilişkin görünürdeki bilgi zenginliği, önceki yüzyıllara ait kaynaklarımızın ne kadar kıt olduğunu düzenli olarak gizlemektedir.
Andrea De Giorgi’nin farklı bir yaklaşım seçmesi büyük bir başarıdır. Antik yazarların kısmi görüşlerine dayalı yanlış anlamalardan kaçınmak için arkeolojik kanıtlara daha fazla ağırlık vermeye çalıştı. Üstelik onun Antakya anlatısı, kente dar anlamda odaklanmaz, onun yönettiği uçsuz bucaksız toprakları da hesaba katar. Bunu yaparken, De Giorgi sadece şehre, sakinlerine ve kimliklerine çok faydalı bir tanımlama sağlamakla kalmıyor, aynı zamanda kentsel ve kırsal sosyal gruplar arasındaki etkileşime dair ilginç perspektifler sunuyor.
Birinci bölüm, Antakya ve topraklarında yürütülen arkeolojik araştırmaların bir çıktısını verir. 1930’larda Fransız arkeolog Georges Tschalenko, bugün Türkiye’nin bir parçası olan Antakya bölgesini araştırdı. Odak noktası, iyi korunmuş geç antik ve erken Bizans köylerinden oluşan çarpıcı bir topluluk olan “ölü şehirler” idi. Aynı zamanda, Chicago Üniversitesi’ndeki Oriental Institute, Tunç Çağı ve Demir Çağı yerleşimlerini araştırmak için Antakya’nın kuzeyindeki Amik ovasında bir araştırma yaptı. Bu proje 1990’larda Doğu Enstitüsü’nün Robert Braidwood’un orijinal araştırmasını genişletmek ve tamamlamak için yeni bir proje başlatmasıyla yeniden canlandırıldı. Araştırma alanı genişletildi ve Helenistik, Roma ve Bizans işgallerinin izlerine daha çok dikkat edildi. De Giorgi bu misyonun bir parçasıydı ve kitabında sunulan görüşlerin çoğu, anketin sonuçlarına dayanıyor.
Antakya şehir bölgesindeki uygun kazılar, 1932 ve 1939 yılları arasında Princeton Üniversitesi’nden bir ekip tarafından koordine edildi. De Giorgi, projenin itici gücünü ve sınırlarını, Amerikan ekibinin çalışmak zorunda olduğu zor koşulları, üzerinde uygulanan baskıyı açıklar. Olumsuz koşullar nedeniyle, Princeton kazıları nihayetinde suya düştü. Zengin buluntular dünyadaki çeşitli müzeleri süslüyor, ancak bağlamları yeterince kaydedilmedi. Buna göre, Antakya ile ilgili kitapların çoğu kazılardan pek bahsetmez.
İkinci bölüm, kuruluşundan geç antik çağa kadar Antakya’nın kentsel gelişimini özetlemektedir. De Giorgi, şehrin oluşumunu ve hidrolojik koşulların ve fiziksel peyzajın şehrin tasarımı üzerindeki biçimlendirici etkisini analiz ediyor. Kentin kuruluşuyla ilgili mitlere ve Antakya ile kısa ömürlü selefi Antigoneia kenti arasındaki ilişkiye çok dikkat edilir. De Giorgi, I. Seleukos’un Antakya’da Antigoneia Tyche’nin bir heykelini diktiğini iddia eder ve bu hareketin etkisini ayrıntılarıyla anlatır. Argümanı Malalas’ın bir sözüne ve Alexander Severus tarafından basılan ve Antiocheia’nın Tyche’sini başka bir Tyche ve bir kral, muhtemelen Seleukos I ile çevrili tasvir eden nadir bir sikkeye dayanmaktadır. Bununla birlikte, tychai’nin iki şehri temsil etmesi olası görünmüyor.
Bölümün ikinci kısmında De Giorgi, Antakya’nın şehir manzarası ve dönüşümü hakkında kısa bir inceleme sunuyor. Erken Hellenistik Dönem kentine ilişkin çok fazla orijinal kanıt bulunmadığından, Dicle üzerindeki Seleukeia’nın daha iyi korunmuş kalıntılarını, erken Antakya için olası bir plan olarak inceliyor. Genel olarak, De Giorgi, kesin olmayan edebi kaynaklara dayanarak şehrin ve binalarının düzgün bir görüntüsünü çizmekten büyük ölçüde kaçınıyor, ancak kıt arkeolojik verilere odaklanıyor ve şehir hakkında mümkün olduğunca fazla bilgi elde etmek için kazı raporlarını yeniden gözden geçiriyor. Sonuçlarından biri, Selevkos mirasının şehrin konfigürasyonu üzerindeki kalıcı etkisidir.
