ANTAKYA KONULU GRAVÜRLER VE SANATÇILARI

ANTAKYA KONULU GRAVÜRLER VE SANATÇILARI

TDK Sözlüğünde; “Ağaç, taş veya metal bir levhanın oyularak işlenmesi ve bunun bir yüzeye basılması tekniği” olarak tanımlanan
gravür; aynı zamanda bu teknikle üretilmiş resimleri tarif etmek için de kullanılıyor. Gravürler, günümüz baskı teknolojisinin henüz hayal bile edilemediği uzun yıllar boyunca işlevini sürdürmüş, kaynaklarını oluşturan resimlerle beraber yaşadığımız toprakların bir zamanlar nasıl olduğunu anlamamıza yardımcı olan çok değerli sanat eserleri olarak tarihteki yerlerini almıştır.

Günümüzde sınırlı bir biçimde yaşam alanı bulan gravür sanatı, 15.Yüzyıl’dan itibaren görünmeye başlanmış ve 19. Yüzyıl’ın sonlarına dek yaygın bir biçimde kullanılmıştır.

Bir zamanlar dünyanın en büyük şehirlerinden biri olan ve Hristiyanlığın en kutsal yerlerinden biri sayılan Antakya şehri ve
çevresi de sayısız Batılı gezgin ve sanatçıyı ağırlamış, unutulmaz resimlere ve gravürlere konu olmuştur. Bu gravürlerin önemli bir bölümü Antakya şehir manzaraları, Amanos dağları, Samandağı, Asi nehri, Harbiye, Belen Köyü, İskenderun konulu tarihi ve doğal güzellikleri içerirken; bir bölümü de Haçlı Savaşlarını ya da
seferlerini konu edinmiş.

Antakya üzerine yazılmış pek çok kitapta, broşürde; mektuplaşmada kullanılan tebrik kartlarında; mağazaları, dükkânları süsleyen tablolarda; kopyaları sık sık karşımıza çıkan bu resimler; yoğun olarak gravür sanatının en yaygın olduğu yüzyıl olan 19. Yüzyılda üretilmişler. Resimlerin altındaki imzalar ise William Henry Bartlett (1809-1854), S. Waret, Roguet,  Charles-Michel Geoffroy[1] , R. Cockburn,  Antonio Bonamore (1845 – 1907)[2], H. Warren, Gustave Dore gibi isimler…

William Henry Bartlett

Kuşkusuz tüm bu isimler arasında Antakya açısından en önemlisi diyebileceğimiz sanatçı ise William Henry Bartlett. Sıkça ve çeşitli yerlerde karşımıza çıkan Antakya ve çevresi konulu gravürlerin büyük
bir bölümü 1830’lu yılların sonlarında Antakya’da bulunmuş olan bu İngiliz sanatçısına ait. Aynı zamanda bir oryantalist olan William Henry Bartlett ‘in “Syria, the Holy Land Asia Minor” [3] (Suriye,
Kutsal Toprak ve Küçük Asya) isimli kitabında 19. Yüzyıl Antakyası hakkında çok değerli bilgiler ve gözlemler var.  1854 yılında yaptığı Yakın Doğu gezisi dönüşünde Malta kıyılarında bir Fransız
gemisinde yaşamını yitiren bu sanatçının Antakya ve çevresi konulu bilinen çok sayıda gravüründen bir kısmı şunlar:   “Wiev from the West – Batıdan Görünüş”, , “The Rampards on the West Side (Batı Tarafındaki Surlar”,  “Suadeah – Samandağı”, “Ruins of Port
Seleucia near Suadeh – Samandağ Yakınındaki Seleucia Liman Kalıntıları”,  “Ruins of Ancient Antakya (Eski Antakya
Kalıntıları”,  “Pass of Beilan Village – Belen Köyüne Geçiş”,  “İskenderun Seen from Yakacık (Issus) – Yakacık’tan (İssos) İskenderun’un Görünüşü”, “Harbiye”, “Great Mosque – Ulu Cami”, “Fountain and Bazaar of Antakya – Antakya Çeşmesi ve
Pazarı”, “Beit-y-Ass Village near Suadeh – Samandağ Yakınlarındaki Beyt-i Ess Köyü”, “Battlefield of Yakacık (Issus) – Yakacık (İssus) Savaş Alanı”, “Antakya Seen from the Suedah Rod – Samandağı Yolundan Görünüş”,  “Ancient Antakya Seen from the Halep Road –
Halep Yolu Üzerinden Eski Antakya”, “A House in Antakya – Antakya’da Bir Ev”, “A Camp of Pilgrim’s Conwoy near Antakya – Antakya Yakınlarında Hacı Kafilesinin Bir Kampı”, “View from the River Asi (Orontes)”, “a Thomb at Samandagi (Suadeah) – Samandağ’da Mezar”…

Bartlett’in tasarımlarını gravür haline getirenler arasında ise

John Le Keux (1783 – 1846)[4] ,

William Holmes Capone[5] 
(1810-1881) ,

William Finden (1787-1852),  S. Lacey, Henry Adlard [6] 
(1824-1869),  Samuel  Bradshaw[7]
(1810-1888), S. Fischer, J. Stephonson, Tho. Turnbull, James Redaway, Joseph Wilson Lowry (1803-1879), Frederick James Havell [8]
(1801-1840) , T. Dixon, Thomas Higham[9] 
(1796 – 1844),  Thomas Jeavons[10]
(1816-1867),  Charles Bentley (1806  –  1854)[11],  

J. Tingle, W. Miller[12]  

sayılabilir.

1832-1883 yılları arasında yaşamış Fransız gravür sanatçısı, ressam Gustave Dore ise Haçlı Savaşlarını anlatan kimi gravürlerinde
Antakya’dan söz etmiş. Bu gravürlerden en bilinenleri ise “Bohemond alone mounts the rampart of Antioch” (Bohemand Antakya surlarına çıkarken) , “Massacre of Antioch (1098) during the First Crusade” (Birinci Haçlı Seferinde Antakya Katliamı (1098), Warfare: Siege: crusaders capturing Antioch (Haçlılar Antakya’yı Ele Geçiriyor  – 1098) ‘dir.